{"id":2094,"date":"2016-12-30T14:24:31","date_gmt":"2016-12-30T14:24:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tlumaczenia-miw.pl\/wordpress\/?p=2094"},"modified":"2021-07-22T07:05:48","modified_gmt":"2021-07-22T07:05:48","slug":"zapozyczenia-i-spolszczenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tlumaczenia-miw.pl\/wordpress\/zapozyczenia-i-spolszczenia\/","title":{"rendered":"Zapo\u017cyczenia i spolszczenia. Sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 i czy s\u0105 potrzebne?"},"content":{"rendered":"

J\u0119zyk, tak jak jego u\u017cytkownicy, stale si\u0119 zmienia. Staje si\u0119 bogatszy mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki zapo\u017cyczeniom<\/strong>, kt\u00f3re do niego przenikaj\u0105. Polski od samego pocz\u0105tku swojego istnienia by\u0142 wzbogacany o nowe s\u0142owa, a przyczyny tego procesu by\u0142y niezwykle zr\u00f3\u017cnicowane. Jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, du\u017cy wp\u0142yw na j\u0119zyk polski mia\u0142y j\u0119zyki naszych s\u0105siad\u00f3w, a wi\u0119c niemiecki<\/strong> (z wyrazami takimi jak gmina, spichlerz, \u015blusarz<\/em>) czy czeski<\/strong> (b\u0142ahy, hojny, obywatel<\/em>). Jednak po\u0142o\u017cenie geograficzne jest tylko jednym z czynnik\u00f3w warunkuj\u0105cych obecno\u015b\u0107 zapo\u017cycze\u0144. Bardzo cz\u0119sto w j\u0119zyku pojawiaj\u0105 si\u0119 wyrazy obce z j\u0119zyka dominuj\u0105cego w danej dziedzinie \u017cycia. Tak by\u0142o r\u00f3wnie\u017c w przypadku j\u0119zyka polskiego, kt\u00f3ry okre\u015blenia zwi\u0105zane z religi\u0105 i nauk\u0105 przej\u0105\u0142 z \u0142aciny<\/strong> (chrzest, ko\u015bci\u00f3\u0142, atrament, dekret<\/em>), a te zwi\u0105zane ze sztuk\u0105 \u2013 z w\u0142oskiego<\/strong> (willa, sopran, fraszka<\/em>).<\/p>\n

Podobnie wa\u017cnym czynnikiem kszta\u0142tuj\u0105cym j\u0119zyk by\u0142a historia naszego pa\u0144stwa, i tak \u2013 w trakcie panowania Stefana Batorego pojawi\u0142y si\u0119 zapo\u017cyczenia z w\u0119gierskiego<\/strong> (hejna\u0142, kontusz, orszak<\/em>), a w okresie walk z Turkami pojawi\u0142y si\u0119 s\u0142owa tureckie<\/strong> i tatarskie<\/strong> (orda, jasyr, rumak<\/em>). Zdarza\u0142o si\u0119 te\u017c, \u017ce w danej epoce dominowa\u0142o konkretne pa\u0144stwo, co warunkowa\u0142o zapo\u017cyczanie wyraz\u00f3w w\u0142a\u015bnie z j\u0119zyka tam u\u017cywanego. Tak by\u0142o w XVII wieku w przypadku Francji<\/strong>, kiedy to j\u0119zyk francuski ca\u0142kowicie zdominowa\u0142 Europ\u0119. Skutkiem czego u\u017cywamy dzi\u015b s\u0142\u00f3w takich jak: aleja, awantura, balkon, fotel, fryzjer, magazyn, perfumy, restauracja, toaleta<\/em>. Obecnie to samo zjawisko zachodzi w przypadku j\u0119zyka angielskiego<\/strong>. Przez dominacj\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych w polityce, kulturze popularnej i technologii, angielski sta\u0142 si\u0119 j\u0119zykiem globalnym. Wdar\u0142 si\u0119 do polszczyzny, w mniej lub bardziej udany spos\u00f3b.<\/p>\n

S\u0142owa zapo\u017cyczone z j\u0119zyka angielskiego<\/h2>\n

Czasem wydaje si\u0119, \u017ce angielskie zapo\u017cyczenia<\/a> s\u0105 absolutnie zb\u0119dne<\/strong>. Denerwuj\u0105cym bywa fakt, \u017ce kto\u015b zrobi\u0142 dobry deal, <\/em>\u017ce jego team<\/em> wygra\u0142, albo \u017ce krzykiem mody jest taki look<\/em>. Dlaczego dzieckiem musi opiekowa\u0107 si\u0119 baby-sitter<\/em>, a nie opiekunka<\/em>? Czasem wydaje si\u0119, \u017ce s\u0142owa zapo\u017cyczone brzmi\u0105 bardziej elegancko, podnosz\u0105c rang\u0119 tego, co nazywaj\u0105. Zapewne dlatego nie ma ju\u017c kierownik\u00f3w<\/em>, a s\u0105 managerowie <\/em>lub mened\u017cerowie <\/em>(obydwie formy s\u0105 poprawne), i dlatego chodzimy na lunch<\/em>, a nie na obiad<\/em>. Jednak niekt\u00f3re zapo\u017cyczone s\u0142owa s\u0105 niezwykle por\u0119czne \u2013 w ko\u0144cu du\u017co \u0142atwiej powiedzie\u0107 weekend <\/em>ni\u017c sobota i niedziela<\/em>, a przecie\u017c j\u0119zyk od zawsze d\u0105\u017cy do zwi\u0119z\u0142o\u015bci. Niekt\u00f3re wyrazy w polskiej wersji brzmi\u0105 nawet dziwnie, na przyk\u0142ad \u201eprzemarkowanie\u201d<\/em> zamiast rebrandingu<\/em>, nie wspominaj\u0105c o kuriozalnych przypadkach jak maj\u0105ce miejsce w latach PRL-u zast\u0105pienie francuskiego krawata \u201ezwisem m\u0119skim ozdobnym\u201d<\/em>.<\/p>\n

Pury\u015bci j\u0119zykowi upieraj\u0105 si\u0119 jednak, by wszystko okre\u015bla\u0107 s\u0142owami oryginalnie polskimi. Mo\u017ce to jednak nie by\u0107 najlepsze wyj\u015bcie \u2013 we Francji wprowadzono ustawy o czysto\u015bci j\u0119zyka, w zwi\u0105zku z kt\u00f3rymi ka\u017cde okre\u015blenie angloj\u0119zyczne nale\u017cy zast\u0105pi\u0107 francuskim. Komputer Francuzi nazywaj\u0105 ordinateur<\/em>, przez co ca\u0142y ich dorobek w obszarze informatyki jest og\u00f3lnie ignorowany.<\/p>\n

Forma oryginalna czy spolszczona?<\/h3>\n

Zapo\u017cyczenia mog\u0105 wi\u0119c nie by\u0107 wcale z\u0142e dla j\u0119zyka, w kt\u00f3rym si\u0119 pojawiaj\u0105. Z czasem przestajemy je nawet zauwa\u017ca\u0107 \u2013 zapisuje si\u0119 je tak, jak s\u0142owa polskie, tak samo si\u0119 je odmienia. Przyk\u0142ady? Cho\u0107by komputer, szorty<\/em> czy baner. <\/em>W przypadku nowych s\u0142\u00f3w cz\u0119sto mamy jednak problem \u2013 powinno si\u0119 je pisa\u0107 w formie oryginalnej czy ju\u017c spolszczonej<\/strong>? Kt\u00f3ra jest poprawna? W\u0142a\u015bciwej odpowiedzi na to pytanie tak naprawd\u0119 nie ma. Forma spolszczona staje si\u0119 poprawna, kiedy jest stosowana przez du\u017c\u0105 liczb\u0119 u\u017cytkownik\u00f3w j\u0119zyka. Na pocz\u0105tku spolszczenie funkcjonuje wi\u0119c tylko w j\u0119zyku potocznym, potem pojawia si\u0119 tak\u017ce w j\u0119zyku oficjalnym. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 wspomniany ju\u017c manager\/mened\u017cer<\/em>, czy wyraz catering<\/em>, kt\u00f3ry obecnie spotyka si\u0119 tak\u017ce w formie katering<\/em>. Druga forma, niedawno ma\u0142o popularna, ostatnio jest coraz cz\u0119\u015bciej spotykana, co oznacza, \u017ce staje si\u0119 poprawna.<\/p>\n

Jak wida\u0107, zapo\u017cycze\u0144 nie nale\u017cy si\u0119 ba\u0107. Nie sprawi\u0105 one, \u017ce j\u0119zyk polski stanie si\u0119 ubo\u017cszy, o ile oczywi\u015bcie nie zdecydujemy si\u0119 na stosowanie zapo\u017cycze\u0144 zupe\u0142nie zb\u0119dnych, jak ukochany przez telewizyjnych prowadz\u0105cych fighter<\/em> zast\u0119puj\u0105cy wojownika<\/em>. Pisownia wyraz\u00f3w zapo\u017cyczonych mo\u017ce by\u0107 jednak problematyczna. W przypadku w\u0105tpliwo\u015bci z ni\u0105 zwi\u0105zanych nale\u017cy zwyczajnie poszuka\u0107 danego wyrazu w s\u0142owniku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

J\u0119zyk, tak jak jego u\u017cytkownicy, stale si\u0119 zmienia. Staje si\u0119 bogatszy mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki zapo\u017cyczeniom, kt\u00f3re do niego przenikaj\u0105. Polski od samego pocz\u0105tku swojego istnienia by\u0142 wzbogacany o nowe s\u0142owa, a przyczyny tego procesu by\u0142y niezwykle zr\u00f3\u017cnicowane. Jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, du\u017cy wp\u0142yw na j\u0119zyk polski mia\u0142y j\u0119zyki naszych s\u0105siad\u00f3w, a wi\u0119c niemiecki (z wyrazami …<\/p>\n

Zapo\u017cyczenia i spolszczenia. Sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 i czy s\u0105 potrzebne?<\/span> Read More »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2096,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[131],"tags":[570,201],"class_list":["post-2094","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-szkoly-tlumaczy","tag-spolszczenia","tag-zapozyczenia"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t